Sunday, August 24, 2008

ఓరె ! అరేబియా పిల్ల తెలుగు మాట్టాడుతుందిరా

తన బ్లాక్ అండ్ వైట్ రచనలో పింగళి నాగేంద్ర రావు గారి గురించి రాస్తూ రావికొండలరావు గారు ఇలా అంటున్నారు. "పెళ్ళి చేసి చూడు" (1952) లోని డ్రీం సీక్వెన్స్ లో అర్జునుడు ఊర్వశితో పాడుతూ - చాలు చాలు నీ సాముదాయికపు వలపులు పంపిణీ - అంటాడు. కో ఆపరేటివ్ విధానంలో ఊర్వశి తన ప్రేమను పంచుతుందన్నమాట. అదీ ఆయన చమత్కారం! ఆ పాటలోనే "యుగయుగాలుగా, జగజగాలుగా" అని ఒకచోట వస్తుంది. "ఊగించిన ఉర్రూగించిన" అని ఇంకో చోట వస్తుంది. యుగయుగాలు అంటాంగానీ, జగజగాలు అనం. అలాగే "ఉర్రూతలూగించిన" అని ఉండాలి. దానికాయన సమాధానం "పదాలను ప్రయోగించడంలో బాగుంటుందనుకున్నప్పుడు వేసేయడమే! జగజగాలు అలా వేసిందే. ఉర్రూగించడం భాషలో తప్పయినా, హ్రస్వీకరించి అర్ధమయ్యేటట్టుగా వాడటం తప్పు కాదు. భావం భాషకు బందీ అయిపోకూడదు. తన అవసరానికి భావం, భాషని వాడుకుంటుంది. భావం బాగుంటుందనుకున్నప్పుడు కొత్త ప్రయోగాలు చెయ్యాలి, తప్పుకాదు..................అందుకే మాయాబజార్లో రాశాను - 'ఎవరో ఒకరు పుట్టించకుండా మాటలు ఎలా పుడతాయని" అని రావికొండల రావు గారు మాటల మాంత్రికుడు శ్రీ పింగళి నాగేంద్రరావు గారి గురించి చెప్పారు.

అయితే, మిగిలినవి పక్కన పెడితే "జగజగాలు" అన్న మాటతో చిన్న ఇబ్బంది వచ్చి పడింది. మామూలుగా పింగళి ఆయన మా బందరాయన కాబట్టి ఆయనకు నేను వీరాభిమానిని. అయితే నిన్న సుబ్బురామన్ గారి మీద ఆపాత మధురాలు రేడియో ప్రోగ్రాము కోసం పని చేసుకుంటున్నప్పుడు,లైలామజ్ఞూ (1949) చిత్రంలోని భానుమతి, ఘంటసాల మాష్టారు పాడిన పాట "విరితావుల లీల" వింటూ ఉంటే, అందులో జగజగాలు అని వినపడింది. సీనియర్ సముద్రాల వారికి కూడా వీరాభిమాని అయిన నేను ఒక్కసారి తుళ్ళిపడ్డా. అంటే ఈ మాట అసలుగా సముద్రాల వారిదా అని.. మరి రావికొండల రావు గారు ఈ జగజగాలు అన్న మాట పింగళివారిది అని "సజెస్ట్" చేసారా ? లేక ......!!


ఇది అంతా పక్కన బెడితే లైలా మజ్ఞు చిత్రంలోని పాట ఇంకోటి " ఏ కొరనోమూ నోచుకున్నానో - నేనూ" అని లైలా పాడుతుంది. లైలా అరేబియా కన్య కదా, నోము నోచుకోడాలూ అవీ వాళ్లకు ఉంటాయా గురూగారూ అని అడిగితే ఆచార్యులవారు తాంబూలం సేవిస్తూ ఒక మందహాసంతో - "ఓరె ! అరేబియా పిల్ల తెలుగు మాట్టాడుతుందిరా - ఆ మాట చెప్పు!" అని దాటవేశారట. :)

3 comments:

  1. I struggled with meanings of some words in Telugu songs and found that it was not unusual for poets since Annamacharya to use words from other languages. Apparently he used some Tamil words and words like చాంగుభళా, చాంగురే from Marathi. Sometimes words were interpreted differently later ( I do not remember specific instances now but read long ago in some articles on Annamacharya). Arudra uses the expression
    బండిలొన విచారాన్ని యుగళబారదు
    in a song in 'Penkipellam'. According to Bharago, the last bit is Kannada for 'no spitting' seen in Railways in the old days.
    Some like Pingali seem to have invented their own words which came in to common usage later.
    Some like Pingali not only used interesting expressions like
    మహాజనానికి మరదలుపిల్లా
    but alo invented (?) new words like
    డింగరీ
    which many of us started using after the film came out.

    Going through Brown's Telugu-English dictionary, I find many Telugu words with subtle and nuanced meanings which we no longer use. Now that there are more universities and more facilities, perhaps there will be some research on the evolution of Telugu words.

    ReplyDelete
  2. Bharago and Ravi Kondala Rao are good raconteurs - they wouldn't let a mere fact spoile a good story!
    Hence, one should not take what they write in such "memoirs" at face value.
    BTW, Vamsi - please remove word verfication for comments.

    ReplyDelete
  3. ఈమధ్య జగడం అనే సినిమాలో 'జగజగమంతా జగడం' అనే ప్రయోగం విని, ఏదో ఒకటి వేసెయ్యాలని వేసినట్టున్నారనిపించి నేను కొంత ఇబ్బంది పడ్డాను.

    ReplyDelete